Edirne Kalesi ve Kaleiçi

Beş fersah genişliğindeki büyük şehrin tâ ortasında (Hadrianus-Edrone) adlı kral tarafından yaptırılmıştır. Şekli batıya doğru dört köseden biraz uzunca Şeddadî (Büyük ve sağlam), kayadan, sanki Ferhad işidir.

Kapı ve duvarı öyle sanatlıdır ki, bir sıra tuğla, bir sıra tıraşlanmış taşla yapılmış bir sağlam kaledir.
Duvarının temeli on zira' derinliktedir. Surunun yüksekliği tam kırk Zirâ'dır. Etrafında küçük ve büyük yüz altmış Kaf kulesine benzer sağlam burçlar vardır.

Ama bu kale dört köşe inşa edildiğinden her köşesinde birer sağlam ve yüksek kuleleri vardır. İlki Ağaç pazarı kösesinde kuzeye bakan Kaplı kule içinde cephane olduğundan üstü tahta ile kaplıdır. Bu yüzden Kaplı kule diyorlar. Güney tarafında, Meriç nehri kıyısında Manyas kulesi, kahkaha kalesi burcu gibi sağlamdır. Bir kösesinde Tevkifhane kulesi vardır ki, yine Meriç nehri kıyısına yakın kıbleye bakan bir burçtur. Borçlu, katil, yolkesen ve ölüme mahkûm olanlar bu tevkifhane kulesinde tutulurlar. Sanki Nuh tufanından kalma eski kule budur. Kulede Edrone kralı tarafından Lâtince olarak yazılmış tamir tarihi vardır...

Dördüncü kösesinde doğuya bakan, üç şerefeli cami yakınında Ekmekçiler kösesinde (Makedonya kulesi) var. Bu kule hepsinden sağlam, büyük ve yüksektir. Kalenin bütün etrafı   bin adet bedenden meydana gelmiştir. Her bedende birer Mazgal deliği muhakkak bulunur. Eski zamanda çepeçevre derin hendeği varmış. Hâlâ kalıntıları görülmektedir.

Hattâ Manyas kulesinden tâ Tevkifhane kulesine varıncaya kadar debbâğhane(Dericiler) taraflarında hendek içinden Arda, Tunca ve Meriç nehirleri akarmış. Ama burası hâlen Osmanlılar elinde olup huduttan uzak il oluşu ve her çeşit korkudan uzak bulunuşu nedeniyle göz yuma, yuma hendek derinliklerine mezbele, kum ve toprak dolarak hendek görünmez olimuş ve üzerine dükkân, han ve imaretler yapılıp kalenin iki tarafı binalardan görünmez olmuştur. Fakat Tevkifhane kapısı taraflarında ve Ağaç pazarı semtinde iki taraf duvarları görünür. Ufak bir tamir isteyen eski bir kaledir.

Surunun etrafında altı tane kapı vardır. Evvelâ batı tarafa açılan Balıkpazarı kapısı, ikincisi yine doğu yönünde İğneciler kapısı, Üçüncü Zindan kapısı, Dördüncü Manyas kapısı. Bu son iki kapı Meriç kenarına açılarak Meriç'ten su alınır, beşinci Mihal kapısı yani batı tarafa bakan Kafesli kapı, altıncı Top kapısı kuzeye açılır. Bu kapılar gayet kalabalık olup, hep ikişer kat ve demirdendirler. Ama kalenin etrafı bir kattır. Başka kaleler gibi ikişer, üçer kat değildir. Ama bu kapılardan başka kalenin nice yerlerinde duvarını delip Uğrun kapı yapmışlardır. Mesela Ali Paşa, Çarşısı içindeki uğrun kapıdır. Edirne kalesinin çevresi adımdır. Selanik kalesi kadar büyük değildir.

Kale içinde hepsi on dört mahalle vardır. Güreşçiler tekkesi yakınında üç adet İslâm Mahallesi vardır. Bir Müslüman Mahallesi de Top kapısı içinde vardır. Geri kalan on mahalle kale içinde olup içinde hep Bekri Mustafa meyhanecileri oturur. Fetih sırasında Rumların kale içinde oturtulması barış için şart koşulmuştur. Kale içinde bağ, bahçe yoktur. Kale içinde satranç gibi üç yüz altmış adet cadde vardır ki, umumi yollarının hepsi eski usûl üzere büyük taşlarla kaldırım döşenmiştir. Diğer imaretleri ayrıca anlatılacaktır. Bu şehri etrafından akan üç büyük nehir kuşatır.